Według danych przywoływanych w analizie Klubu Jagiellońskiego, liczba urodzeń w Polsce systematycznie spada. W 2013 roku urodziło się około 372 tysiące dzieci, natomiast w 2025 r. – już tylko około 238 tysięcy. Oznacza to pogłębiający się kryzys demograficzny, mimo wielomiliardowych wydatków na politykę prorodzinną.
Autorzy tekstu podkreślają, że program Rodzina 800 Plus (wcześniej 500 Plus) oraz świadczenia z programu Aktywny Rodzic nie wpłynęły trwale na wzrost liczby urodzeń. Ich zdaniem rozłożone w czasie, comiesięczne wsparcie nie zmienia realnie decyzji o posiadaniu dziecka.
200 tysięcy złotych, ale jednorazowo
W miejsce obecnych świadczeń Klub proponuje jest tzw. program „200 000 Plus”. Zakłada on wypłatę około 208 800 zł na każde nowo narodzone dziecko. Kwota ta odpowiada sumie świadczeń, jakie rodzice otrzymaliby przez 18 lat w ramach 800 Plus oraz dodatkowych form wsparcia.
Autorzy argumentują, że jednorazowy, wysoki transfer finansowy mógłby mieć większy wpływ na decyzje prokreacyjne. Środki mogłyby zostać przeznaczone m.in. na:
- wkład własny przy zakupie mieszkania,
- spłatę lub nadpłatę kredytu hipotecznego,
- poprawę warunków mieszkaniowych,
- zakup samochodu czy przeprowadzkę.
Ich zdaniem to właśnie bariery mieszkaniowe i finansowe są dziś jednymi z kluczowych czynników odkładania decyzji o dziecku.
Koszty i źródła finansowania
Szacowany koszt wypłaty świadczenia dla jednego rocznika dzieci wyniósłby około 49,5 mld zł. Autorzy przekonują jednak, że obecny system – rozłożony na wiele lat – generuje jeszcze większe zobowiązania budżetowe.
W analizie pojawia się również sugestia, że środki na nowy model wsparcia można byłoby znaleźć m.in. poprzez rezygnację z dodatkowych świadczeń emerytalnych, takich jak tzw. trzynasta i czternasta emerytura, których koszt sięga około 33 mld zł rocznie.
Wątpliwości i ryzyka
Propozycja budzi jednak pytania. Eksperci wskazują na możliwe skutki uboczne, takie jak wzrost cen mieszkań czy presja inflacyjna w przypadku masowych, wysokich wypłat. Nie ma również pewności, czy jednorazowa kwota rzeczywiście przełożyłaby się na trwały wzrost liczby urodzeń.
Autorzy podkreślają, że ich propozycja ma charakter inicjatywy do debaty publicznej.
Początek większej dyskusji?
Dyskusja o skuteczności programów socjalnych trwa od lat. Zwolennicy obecnego systemu podkreślają, że 800 Plus poprawił sytuację materialną rodzin i ograniczył ubóstwo wśród dzieci. Krytycy wskazują jednak, że nie przełożył się na trwałą poprawę wskaźników demograficznych.
Propozycja 200 tys. zł za urodzenie dziecka może stać się jednym z najbardziej kontrowersyjnych pomysłów w debacie o przyszłości polityki rodzinnej w Polsce. Pytanie brzmi: czy państwo powinno wspierać rodziny stopniowo przez lata, czy raczej postawić na silny impuls finansowy na starcie?
Klub Jagielloński. Co to jest?
To konserwatywno-republikańskie stowarzyszenie, które zajmuje się analizą polityk publicznych, gospodarki, spraw społecznych i ustrojowych. Publikuje raporty, ekspertyzy oraz komentarze dotyczące najważniejszych debat publicznych w Polsce.
Klub określa się jako środowisko eksperckie promujące odpowiedzialne państwo, wspólnotowość i długofalowe myślenie o polityce.
Napisz komentarz
Komentarze